استاندارد · LRM

مدل مرجع کتابخانه‌ای ایفلا (LRM) و پیاده‌سازی آن در KDR

مدل مرجع کتابخانه‌ای ایفلا (LRM) چارچوبی مفهومی برای توصیف آثار، بیان‌ها، نمودها و نسخه‌هاست. KDR این مدل را مبنای توصیف در کتابخانه‌ها قرار داده است.

نوشتهٔ تیم KDR زمان مطالعه: ۲ دقیقه

LRM چیست؟

مدل مرجع کتابخانه‌ای ایفلا (IFLA Library Reference Model یا LRM) یک مدل مفهومی سطح بالا برای دادهٔ کتابشناختی است که فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری (ایفلا) در سال ۲۰۱۷ منتشر کرد. LRM سه مدل پیشین ایفلا، یعنی FRBR (الزامات کارکردی رکوردهای کتابشناختی)، FRAD (الزامات کارکردی دادهٔ مستند) و FRSAD (الزامات کارکردی دادهٔ مستند موضوعی)، را در یک مدل سازگار یکپارچه کرده است.

این مدل نمی‌گوید رکورد را با چه قالبی بنویسیم؛ می‌گوید در جهان کتابشناختی چه چیزهایی وجود دارند و چه رابطه‌ای با یکدیگر دارند. به همین دلیل LRM پایهٔ قواعد توصیفی مانند RDA قرار گرفته است.

موجودیت‌های اصلی LRM

موجودیتتوضیح
اثر (Work)محتوای فکری یا هنری یک آفرینش، مستقل از هر زبان یا قالب
بیان (Expression)تحقق مشخص یک اثر، مانند متن اصلی یا یک ترجمه
نمود (Manifestation)مجموعهٔ نسخه‌هایی که ویژگی‌های فیزیکی و انتشاری یکسان دارند، مانند یک چاپ
نسخه (Item)یک نمونهٔ مشخص از نمود که در مجموعه نگهداری می‌شود
کارگزار (Agent)شخص یا کارگزار جمعی که نقشی در منابع دارد
نام‌نما (Nomen)نام، عنوان یا نشانه‌ای که برای اشاره به یک موجودیت به کار می‌رود
مکان و بازهٔ زمانیزمینهٔ مکانی و زمانی موجودیت‌ها

مدل افزون بر این موجودیت‌ها، صفات و روابط میان آن‌ها را نیز تعریف می‌کند؛ برای نمونه رابطهٔ «اثر از راه بیان تحقق می‌یابد» یا «کارگزار پدیدآورندهٔ اثر است».

چرا LRM برای کتابخانه اهمیت دارد؟

  • در فهرست‌های متعارف، ترجمه‌ها و چاپ‌های مختلف یک اثر پراکنده نمایش داده می‌شوند.
    با تفکیک اثر، بیان، نمود و نسخه، همهٔ ترجمه‌ها و چاپ‌های یک اثر زیر همان اثر گرد هم می‌آیند.
  • نام‌ها و عنوان‌های گوناگون یک موجودیت، بازیابی را دشوار می‌کنند.
    موجودیت نام‌نما (Nomen) همهٔ شکل‌های نام را به یک موجودیت پیوند می‌دهد و پایهٔ کنترل مستندات می‌شود.
  • رکوردهای مسطح برای وب معنایی و دادهٔ پیوندی مناسب نیستند.
    ساختار موجودیت‌ـ‌رابطهٔ LRM مستقیماً به دادهٔ پیوندی قابل نگاشت است.

LRM در KDR

معماری KDR بر پایهٔ مدل‌های مفهومی میراث فرهنگی (CHC-CRM) طراحی شده است و مدل LRM مبنای آن در کتابخانه‌هاست. در KDR-L روابط میان منابع از راه پروفایل‌های فراداده‌ای و بر پایهٔ الگوهای رابطه‌ای استاندارد ثبت می‌شود و کنترل مستندات برای همهٔ مصادیق موجودیت نام‌نما انجام می‌شود. روابط اثرها، پدیدآوران و موضوع‌ها در گراف دانش قابل مشاهده است و محتوای توصیف بر پایهٔ RDA تعیین می‌شود.

پرسش‌های متداول

پرسش‌های متداول دربارهٔ مدل مرجع کتابخانه‌ای ایفلا (LRM) و پیاده‌سازی آن در KDR

LRM با FRBR چه تفاوتی دارد؟

LRM جانشین FRBR است و آن را همراه با FRAD و FRSAD در یک مدل سازگار یکپارچه کرده است. موجودیت‌های اثر، بیان، نمود و نسخه از FRBR حفظ شده‌اند و موجودیت‌هایی مانند کارگزار و نام‌نما (Nomen) افزوده شده‌اند.

LRM را چه نهادی منتشر کرده است؟

LRM را فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری (ایفلا) در سال ۲۰۱۷ منتشر کرده است.

آیا LRM یک قالب رکورد است؟

خیر. LRM یک مدل مفهومی است و قالب یا نحو رکورد را تعیین نمی‌کند. قواعدی مانند RDA و قالب‌هایی مانند BIBFRAME بر پایهٔ آن ساخته می‌شوند.

KDR چگونه از LRM استفاده می‌کند؟

LRM مبنای معماری توصیف در KDR-L است؛ روابط میان منابع بر پایهٔ این مدل ثبت و کنترل مستندات برای همهٔ مصادیق نام‌نما انجام می‌شود.

درخواست دمو

KDR را از نزدیک ارزیابی کنید.

جلسهٔ نمایش تخصصی، متناسب با نوع مجموعه: کتابخانه، مرکز اسناد یا موزه.

ثبت درخواست دمو